07136340966
وبلاگ
نگهداری سیب در سردخانه ( قسمت اول )

نگهداری سیب در سردخانه ( قسمت اول )


نگهداری سیب در سردخانه


سيب يكي از قديمي ‏ترين ميوه‏ هايي است كه بشر از دير باز شناخته و مورد استفاده قرار داده است بر اساس اطلاعات موجود به نظر مي‏رسد كه موطن اصلي درخت سيب در منطقه جنوبي قفقاز و آسياي صغير بوده و اين درخت اولين بار در كشورهاي ايران , مصر , يونان پرورش مي‏يافته است .  درخت سيب از گونه ‏هاي مختلف جنس Malus از خانواده Rosaceae  مي‏باشد .  

به عقيده بعضي از گياه شناسان جنس Malus خود زير جنس Pyrous بوده و بيست و پنج گونه سيب شناخته شده موجود از دسته Malus Pyrous و Pyrous Bacata مي‏باشند .  

در اثر پرورش و اصلاح نژاد , اين ميوه داراي ارقام گوناگون شده است كه در دامنه وسيعي از شرايط آب و هواي مختلف قابل كاشت بوده و با رعايت اصول زراعي محصول قابل توجهي مي‏دهد .  در كشور ما نيز به علت مناسب بودن شرايط آب و هوايي اين محصول از قديم الايام مورد كشت و استفاده قرار مي‏گرفته و در 30 سال گذشته توليد آن افزايش چشمگيري يافته است . بطوري كه در حال حاضر سطح زير كشت سيب در ايران تقريبا به 124000 هكتار و با توليدي حدود 1130000 تن در سال مي‏رسد .  

تعداد ارقام ايراني كه تا كنون مشخص گرديده به بيش از 150 رقم بالغ مي‏شود و علاوه بر آن حدود 30 رقم خارجي نيز به ايران وارد شده و كشت چند رقم آن متداول مي‏باشد . 

بيشترين سطح زير كشت به ارقام دير رس و قابل نگهداري در سردخانه اختصاص يافته است كه مهم‏ترين آن عبارتند از : زنوزمرند , عباسي , شميراني 7 گلدن دليشس , رددليشي , گراني اسميت , جاناتان , گاليا , شفيع آبادي و گلاب كهنز مي‏باشد كه سه رقم گراني اسميت , جاناتان , گاليا در سطح محدودي در باغهاي دولتي غرس شده‏ اند . در گذشته روش احداث باغات سيب در ايران به طريق سنتي با تراكم 300 درخت در هكتار بوده ولي در سالهاي اخير احداث باغات با كشت متمركز ( سيستم Malling) با تراكم متوسط 2000 درخت در هكتار , رو به توسعه و گسترش مي‏باشد.


 نگهداري سيب در ايران سابقه طولاني داشته و در بعضي از مناطق روستایی كشورمان روش‏هاي سنتي هنوز هم متداول مي‏باشد .  از جمله اين روشها پوشانيدن سيب توسط كاه , خاك و ماسه نرم ( به ويژه در مورد رقم شميراني ) و يا انبار كردن آن در زير زمين‏هاي خنك است .  امروزه در كشور استفاده از سردخانه براي نگهداري اين محصول شديدا رواج يافته بطوريكه بخش قابل توجهي از ظرفيت سردخانه ‏هاي بالاي صفر كشور به نگهداري سيب اختصاص يافته است و از اين حجم حدود 90 درصد براي نگهداري سيب‏هاي گلدن دليشس و رد دليشس مورد استفاده قرار مي‏ گيرد .  

  آئين كار نگهداري سيب در سردخانه

  اين آئين كار در مورد ارقامي از سيب كه در داخل كشور توليد شده و داراي قابليت نگهداري خوب يا متوسط هستند قابل اجراست . 

ارقامي كه داراي قابليت نگهداري خوب يا متوسط هستند و مي‏توان آنها را از دو تا نه ماه در سردخانه نگهداري نمود به ترتيب قابليت نگهداري به شرح زير مي‏باشند :

http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/946_files/image009.jpg

http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/946_files/image011.jpg

  اصول روش نگهداري سيب

نگهداري سيب در سردخانه به صورت تازه بر اصول زير متكي است :

  1. نگهداري در دماي پایین به منظور :
    • كم و محدود نمودن تنفس و ساير فعاليتهاي حياتي ميوه
    • كم و محدود نمودن فعاليت باكتريها , قارچ‏ها ( شامل كپكها و مخمرها ) و جلوگيري از فساد ميوه
    • جلوگيري از تغييرات سريع كيفي ميوه از قبيل : تغيير رنگ , رسيدگي بيش از حد و آردي و نرم شدن ميوه
  2. نگهداري در رطوبت نسبي بالا به منظور كاهش تبخير شديد و حفظ طراوت ميوه

 ضمنا خارج نمودن يا بي اثر كردن گازهاي فرار ناشي از فعاليت حياتي سيب و همچنين نگهداري آن در سردخانه ‏هايي كه داراي آتمسفر كنترل شده هستند , مي‏تواند مدت نگهداري بعضي از ارقام سيب را طولاني‏ تر كند .

برداشت سيب به منظور نگهداري در سردخانه

برداشت سيب به منظور نگهداري در سردخانه به دو طريق سنتي و نيمه مكانيزه صورت می پذیرد .

 سيب را بايد موقعي ( در مرحله ‏اي از رسيدن ) برداشت نمود كه طولاني‏ ترين عمر نگهداري را در سردخانه داشته باشد .  زمان برداشت تابعي است از رقم سيب , منطقه كاشت و نحوه داشت . 

 براي تشخيص مناسب‏ترين مرحله رسيدن ميوه به منظور نگهداري طولاني در سردخانه از ضوابط معيني مي‏توان استفاده نمود و مهمترين اين ضوابط عبارتند از :

 فاصله زماني بين حداكثر باروري شكوفه‏ ها تا زمان برداشت ، در مورد دو رقم گلدن دليشس و رد دليشس در مناطق مختلف ايران بين 155 ـ 135 روز مي‏ باشد . 

 از دیگر عوامل تعیین کننده در برداشت ، رنگ میوه است . شدت رنگ مي‏تواند عامل تقريبي در برداشت محصول باشد معمولا سيب براي رنگ گيري نياز به شب هاي سرد و روزهاي آفتابي در 8 ـ 6 هفته قبل از برداشت دارد . 

  • زردي رنگ توسط دستگاه كالريمتر اندازه‏ گيري شده و قرمزي رنگ با در نظر گرفتن مقدار رنگ زمينه آن در سيب برآورده شده است . 
  •  مقاومت ( سختي و نرمي ميوه :) براي اندازه‏ گيري مقاومت ميوه معمولا باغداران با فشار انگشتان درجه نرمي و سختي ميوه را بر اساس تجربه بدست مي‏ آورند ولي مي‏توان براي اين منظور از دستگاه سختي سنج یا پنترومتر penetrometer نيز استفاده نمود . 


  •  تركيب شيميايي ميوه : منظور از تركيب شيميايي ، مواد جامد محلول در آب و اسيديته است براي اندازه‏ گيري مواد جامد محلول در آب ( بريكس ) از دستگاه رفراكتومتر دستي استفاده  مي‏شود و اندازه‏ گيري اسيديته در صورت وجود وسائل و مواد لازم انجام مي‏گيرد . 



 ميوه را بايد حتي المقدور در ساعات اوليه روز كه هوا خنك است , چيد و دقت نمود كه شبنم و قطرات باران روي آن نباشد . 

 فقط ميوه‏هاي سالم را بايد براي نگهداري در سردخانه تخصيص داد واز اختلاط آن با ميوه‏ هاي ناسالم ( زخمي , لهيده , پلاسيده , آفت‏زده , پوسيده , زير درختي و هر نوع عيب ديگر ) خودداري نمود . 

جور كردن و درجه بندي

منظور از جور كردن اين است كه سيب‏ هاي سالمي را كه از درخت چيده شده از لحاظ رقم , اندازه , رنگ , ميزان رسيدگي و ساير مشخصات جور كرده و سيب‏هاي مشابه را در ظروف جداگانه قرار داد . 

 اين  عمل مي‏تواند در باغ بلافاصله پس از چيدن و يا در سردخانه قبل از قرار دادن سيب در اتاق‏هاي اصلي نگهداري انجام شود . 


بسته بندي

هدف اصلي از بسته بندي ميوه اين است كه بتوان سيب را با حداقل ضايعات , حمل و نقل و نگهداري نمود . 

  •  كف و ديوارهاي ظروف بسته بندي بايد صاف و نرم بوده و هيچ نوع وسيله و لوازمي از قبيل ميخ يا بست‏هاي فلزي , زوايا و برجستگيهاي تيز و غيره كه به ميوه آسيب وارد نمايد در آنها موجود نباشد .  ظروف نگهداري سيب در سردخانه بايد داراي منافذ لازم براي رسيدن هواي سالن سردخانه به ميوه‏ هاي محتوي آن باشد . 
  •  ظروف مورد استفاده براي نگهداري ميوه نبايد آلوده به قارچ و ميكروارگانيسم‏هاي ديگر باشد و بهتر است  قبل از گذاشتن سيب در آنها مورد نظافت و ضد عفوني قرار گيرند . 
  •  پوشال ( اعم از گياهي يا كاغذي ) نبايد در سردخانه مورد استفاده قرار گيرد .  در بعضي از موارد استفاده از كاغذهاي غير قابل نفوذ رطوبت و ورقه‏هاي پلي اتيلني ( بخصوص در مورد گولدن دليشس ) به استثنأ سيب‏ هايي كه به اسكاله حساسيت دارند , متداول است . 


انتقال به سردخانه

  •   بهتر است ظروف حاوي سيب را در همان روز برداشت هرچه سريع‏تر به سردخانه منتقل نمود . 
  •  در صورتيكه انتقال سيب به سردخانه در همان روز برداشت ميسر نباشد .  ولي امكان خنك كردن و خنك نگهداشتن آن در محل برداشت موجود باشد بايد از اين امكانات براي سرد كردن ميوه قبل از انتقال به سردخانه استفاده نمود . 
  •  در صورتيكه حمل فوري سيب به سردخانه ميسر نبوده و تسهيلاتي هم براي سرد كردن در اختيار نباشد بايد ظروف حاوي ميوه را در اتاقهاي زيرزميني يا محل مسقف و يا زير سايبان نگهداري و در اسرع وقت نسبت به انتقال آن به سردخانه اقدام نمود . 

  استفاده از وسائط نقليه مجهز به تجهيزات سرد كننده براي انتقال سيب به سردخانه بخصوص اگر فاصله سردخانه تا مبداء حمل زياد باشد , ضروري است و در اين صورت ظروف حاوي ميوه بايد به نحوي چيده شوند كه جريان هوا در بين آنها به راحتي انجام گيرد و ساير الزامات از قبيل سرد كردن و نظافت و ضد عفوني داخل آن , مد نظر باشد . 

قراردادن در سردخانه


 در صورتيكه دماي ميوه پايين نيامده باشد بايد به فوريت آنرا سرد نمود .  اين عمل با قرار دادن ظروف حاوي ميوه در سالن پيش سرد كن و تقليل دماي آن تا کمتر از ده درجه سانتی گراد با گرداندن هواي سرد انجام مي‏ پذيرد .  براي سرعت عمل بيشتر بايد ظروف را كنار هم يا روي هم طوري چيد كه هواي سرد در حين گردش به راحتي به تمام سيب‏ها برسد . 

 پس از پايين آمدن دماي سيب , ظروف حاوي آن را بايد به محل اصلي نگهداري در سردخانه منتقل نمود .  و صرف نظر از نوع تسهيلاتي كه براي چيدن ظروف در آن محل موجود باشد .  بايد ظروف را طوري در كنار هم قرار داد كه هواي سردخانه در حين گردش به راحتي به تمام ظروف و محتوي آن برسد . 

 ضمنأ براي سهولت نمونه برداري به منظور كنترل عوارض احتمالي بهتر است ارقام مختلف سيب بطور جداگانه از هم چيده شوند و در موارديكه ميوه‏ هاي متعلق به چند باغدار در يك سالن نگهداري مي‏شوند نيز بايد تفکیک شوند . 

 مناسب‏ ترين حد استفاده از فضاي اتاق‏هاي نگهداري سردخانه معادل 250 ـ 200 كيلوگرم سيب در هر متر مكعب فضاي قابل استفاده مي‏باشد . 

 حداقل فاصله سطح بالای جعبه ‏ها از سقف نبايد از Cm 60 و از ديوارها از Cm 15 كمتر باشد . 

اهمیت اندازه گیری پارامترهای محیطی

  • دما : بطور كلي هر قدر دماي نگهداري سيب پايين ‏تر باشد رسيدن ميوه كندتر و از دست دادن رطوبت آن و ضايعات ناشي از نگهداري در سردخانه كمتر خواهد بود .  در هر حال هنگام تعيين دماي نگهداري بايد نكات ديگري را نيز مد نظر داشت .  

نقطه انجماد سيب بسته به رقم و سال برداشت متغير است و معمولا بين 2/8 تا 2/2 ـ درجه سانتی گراد بوده و به اين لحاظ نبايد اين ميوه را در دماي كمتر از 1 ـ درجه سلسيوس نگهداري نمود . 

هر چند ارقام رد دليشس و گلدن دليشس در دماي 1 ـ درجه سلسيوس به مدتهاي طولاني 8 ـ 6 ماه قابل نگهداري هستند ولي اين امر مستلزم گردش يكنواخت هوا بوده و براي جلوگيري از يخ زدن ميوه معمولا دماي صفر درجه سلسيوس توصيه مي‏ شود . 

  •  رطوبت نسبي : رطوبت نسبي در سالن اصلي نگهداري سيب نبايد از 90 درصد كمتر باشد .  زيرا كم شدن رطوبت نسبي باعث افزايش تبخير رطوبت ميوه شده و نهايتأ موجب چروكيدگي و كاهش وزن آن مي‏گردد . 


 از طرفي رطوبت‏هاي نسبي بالاتر از 95 درصد نيز در صورتيكه گردش هوا يكنواخت نباشد , روي سطح ميوه و ديوارها به صورت شبنم درآمده و سبب نشر و نماي قارچها مي‏گردد كه به نوبه خود باعث خسارت ميوه و آلودگي سالن مي‏شود .  بنابراين استفاده از رطوبت نسبي بالاتر از 90 درصد فقط در صورتي ميسر است كه سيستم مناسب گردش هوا مانع تشكيل شبنم باشد .  در هر صورت تقليل وزن سيب در رطوبت نسبي حدود 90 درصد ناچيز بوده و در رطوبت نسبي 85 درصد نيز قابل اغماض مي‏باشد . 

  •  گردش هوا : حجم هوايي كه براي سرد كردن ميوه بكار مي‏رود بايد بين 40 ـ 30 متر مكعب در دقيقه براي هر تن 13 باشد .  طرز چيدن بسته‏هاي سيب بايد طوري باشد كه توزيع هوا بين بسته‏ها به صورت يكنواخت انجام گيرد . و از ايجاد زواياي مرده ( جايي كه هواي سرد به اندازه كافي به آن نرسد ) جلوگيري شود . 


 سطح بالاي جعبه‏ هاي ميوه كه روي هم چيده شده بايد پايين‏ تر از محل ورود هواي سرد باشد .  بعضي از سردخانه ‏ها مجهز به دستگاه تهويه براي خروج تدريجي گازهاي فرار كه ناشي از تنفس ميوه و رسيدن آن مي‏ باشد بوده و در بعضي ديگر عمل تهويه را با باز كردن در سالن‏ها انجام مي‏دهند .  

 در سردخانه‏ هايي كه مجهز به كنترل آتمسفر مي‏باشند , مي‏توان با تغيير در نسبت اجزاء متشكله هواي سردخانه مخصوصأ دي اكسيد كربن و اكسيژن مدت نگهداري سيب را طولاني‏ تر كرد . 

 استفاده از پوشش بعضي از انواع پلاستيك كه براي مواد غذايي مضر نباشند مي‏تواند كاهش وزن را در مدت نگهداري تقليل دهد .  با پوشاندن سطح داخلي جعبه‏ هاي حاوي سيب از قبيل گلدن دليشس بوسيله ورقه‏اي از پلاستيك و يا كاغذهاي مومي نتايج جالب توجهي بدست آمده است . 

كنترل سيب‏ ها در سردخانه

 از آنجا كه در طول مدت نگهداري سيب در سردخانه عوارضي بروز مي‏كنند كه اگر به موقع كشف و شناخته نشوند و از توسعه آنها جلوگيري نگردد خسارات قابل توجهي ببار مي‏ آورند , لذا لازم است كه از سيب‏ هاي موجود در سالن‏ هاي مختلف سردخانه در فواصل زماني معين (5 تا 10 روز يكبار و ترجحأ هفته‏ اي يكبار ) نمونه برداري كرده و نمونه‏ ها را مورد معاينات دقيق قرار داده و به محض تشخيص بروز عارضه در صورت امكان از توسعه آن جلوگيري و در غير اين صورت نسبت به عرضه آن به بازار اقدام نمود . 

عوارضي كه ممكن است در طول مدت نگهداري سيب در سردخانه بروز نمايد عبارتند از :

  •  عوارضي كه منشأ باغي دارند :

  Water core

 Bitter pit

 

  • عوارضي كه ناشي از پيري و طول مدت نگهداري هستند :


  Mealy break down

 Internal break down

 Senile brown core

 

  • عوارضي كه منشأ آن سرماي اضافي است :

  Freezing injury

 Soft scald

 Soggy break down

 Brown core

 Internal browning

 

عوارضي كه منشأ آن تركيب هواي سردخانه در آتمسفر كنترل شده مي‏ باشد ( كمي اكسيژن زيادي دي اكسيد كربن)

 

 Skin shrivel

 off flavours and odours

 

  • عوارضي كه منشأ آن گاز آمونياك مي‏باشد :

 در سرد خانه‏ هايي كه در سيستم سرمایشی آن از سيال آمونياك استفاده مي‏شود نشت گاز موجب تغيير رنگ و رسيدن سريع ميوه و حساسيت ميوه به حمله قارچها مي‏گردد . 

  • عوارضي كه منشأ قارچي دارند :

 

 Blue mold Rot

 Gray mold Rot

 Apple scald

 Pink Rot

 Bull’S Eye Rot

 Black Rot

 Alternaria Rot

 Bitter Rot

 Brown Rot

 

 قارچهاي مولد عوارض فوق اكثرا از راه منافذي كه در نتيجه خراش پوست سيب يا ضرب خوردگي آن ايجاد مي‏شود به بافت ميوه نفوذ كرده و سبب بروز عارضه مي‏گردند . 

شايع ‏ترين قارچ هاي مولد عوارض فوق گونه‏ هاي Penicillium, Cladosporium و Alternaria مي‏باشند . 

در صورتيكه شناخت قارچ هاي موجود در هواي سردخانه ضروري باشد مي‏توان با قرار دادن پتوهای خاص كه حاوي مواد غذائي مناسب براي قارچ‏ها باشند در سالن سردخانه و سپس انتقال آنها به آزمایشگاه و معاينه بعدي آنها به وجود قارچهاي موجود در هواي سردخانه و ميزان تراكم آنها پي برد . 

 9 ـ 2 ـ 7 ـ عوارضي كه علل نامشخص دارند :

 

 Storage scald

 Janathan spot

 Black scald

 

نحوه نمونه برداري سيب از سالن‏ هاي سردخانه


شروع نمونه برداري بايد همزمان با شروع بروز عوارض در حساس ترين رقم سيب منطقه باشد . 

فواصل نمونه برداري مي‏تواند بر اساس قرار داد منعقده بين سردخانه دار و صاحب ميوه باشد . 

نمونه برداري بايد از هر كومه و از هر رقم بطور اتفاقي از قسمتهاي مختلف كومه‏ هاي متعلق به هر يك از صاحبان ميوه بطور جداگانه انجام گيرد . 

نحوه كنترل ميوه


بررسي ظاهري ميوه : سيب‏ هاي نمونه برداري شده را از لحاظ ظاهر و بروز عوارض مورد معاينه قرار داده و در صورت مشاهده هر يك از عوارض نامطلوب ظاهري , اقدام مقتضي در زمينه كنترل عارضه , اطلاع به صاحب كالا يا عرضه آن به بازار صورت گيرد . 

پس از معاينه ظاهري , سيب‏ هاي مورد نمونه برداري را بطور عمودي و افقي بريده و مقاطع آن را از نظر عوارض داخلي معاينه كرده و در صورت مشاهده هر يك از عوارض مذكور صورت پذیرد .

در صورتيكه سيب ‏هاي مورد معاينه از نظر ظاهري و همچنين در مقاطع عمودي و افقي داراي عيب مشهودي نبوده ولي اطلاع از وضع كيفي به منظور پيش بيني امكان ادامه نگهداري آن مورد توجه باشد ، مي‏توان با اندازه‏ گيري مواد جامد محلول در آب , اسيديته و مقاومت نمونه‏ ها و مقايسه نتايج ،  از وضع كيفي و امكان ادامه نگهداري و مدت تقريبي آن مطلع شد . 


ادامه دارد...

دانلود متن استاندارد نگهداری سیب در سردخانه استاندارد ایران 946

 

همچنین بخوانید...

05 آذر 1398 مقالات سردخانه تستو

دیدگاه خود را بنویسید

  • {{value}}
این دیدگاه به عنوان پاسخ شما به دیدگاهی دیگر ارسال خواهد شد. برای صرف نظر از ارسال این پاسخ، بر روی گزینه‌ی انصراف کلیک کنید.
دیدگاه خود را بنویسید.
کمی صبر کنید...
شرکت حساس گمانه شهراز به منظور انتقال تکنولوژی و آشنایی هر چه بیشتر مشتریان با اصول عملکرد ، روش های اندازه گیری و استفاده از دستگاهها ، اقدام به انتشار مقالات مرتبط نموده است .
اطلاعات بیش‌تر
عضویت خبرنامه
عضو خبرنامه ماهانه وب‌سایت شوید و تازه‌ترین نوشته‌ها را در پست الکترونیک خود دریافت کنید.
آدرس پست الکترونیک خود را بنویسید.
کمی صبر کنید...