07136340966
وبلاگ
انواع دماسنج غذا چیست و چگونه باید از آن‌ها استفاده کنیم؟

انواع دماسنج غذا چیست و چگونه باید از آن‌ها استفاده کنیم؟

دماسنج وسیله‌ای است، که دما را براساس واحدهای مختلف اندازه‌گیری می‌کند. دماسنج‌ها انواع مختلفی دارند و هر کدام از آن‌ها نقش مهمی در زندگی هر یک از ما ایفا می‌کنند. شاید تا کنون به کاربردهای فراوان دماسنج‌ها در زندگی روزمره فکر نکرده باشید، اما در این مقاله، می‌خواهیم درباره یکی از مهم‌ترین کاربردهای دماسنج برای اندازه‌گیری دمای مواد غذایی صحبت کنیم.

پیش از آنکه به سراغ انواع دماسنج غذا و مواد غذایی برویم و راجع به چگونگی استفاده از آن‌ها توضیح بدهیم، می‌خواهیم به طور مختصر درباره کلیت دماسنج صحبت کنیم. همه ما می‌دانیم که دماسنج‌ها برای اندازه‌گیری دما اختراع شده‌اند. در عین حال، اندازه‌گیری دما در شرایط مختلف و برای موارد متفاوت فرق می‌کند. خب، در قدم اول بیایید درباره دماسنج صحبت کنیم.

دماسنج چیست و از چه زمانی وارد زندگی انسان‌ها شده است؟

انواع دماسنج غذا

نخستین دماسنج امروزی، یعنی دماسنج جیوه‌ای با درجه‌بندی استاندارد در سال ۱۷۱۴ توسط دانیل گابریل فارنهایت (۱۶۸۶ تا ۱۷۳۶) اختراع شد. ایده اولیه ساخت دماسنج، زمانی در ذهن فارنهایت جرقه زد، که ستاره شناسی دانمارکی به نام اولاس روئمر را در کپنهاگ ملاقات کرد.

در این ملاقات، فارنهایت متوجه شد، که روئمر دماسنجی الکلی ساخته است. دماسنج روئمر دو نقطه داشت؛ دمای ۶۰ درجه به عنوان دمای جوش آب و دمای ۷/۵ درجه به عنوان درجه انجماد آب در نظر گرفته شده بود. در آن زمان درجه‌بندی دماسنج‌ها استاندارد نشده بود و هر سازنده دماسنجی، با توجه به نظر و سلیقه خود، مقیاسی را برای درجه‌بندی دماسنجش ابداع می‌کرد.

پس از ملاقات فارنهایت با روئمر، ایده اختراع دماسنجی استاندارد در ذهن فارنهایت شکل گرفت و او با تغییر دماسنج روئمر، دماسنج جیوه‌ای جدیدی با مقیاس فارنهایت ابداع کرد. این مخترع در سال ۱۷۱۷ به عنوان شیشه‌گری شناخته شده بود و در کارگاه شیشه‌گری خود، به تولید فشارسنج، ارتفاع سنج و دماسنج مشغول بود. از سال ۱۷۱۸ به بعد، فارنهایت مدرس شیمی در مدارس شد و در سال ۱۷۲۴ در سفر به انگلستان، به عنوان عضو انجمن سلطنتی انتخاب شد.

به این ترتیب، می‌توان گفت که فارنهایت، آغازگر ساخت و تولید دماسنج‌های امروزی بود. مقیاس فارنهایت، در واقع فاصله بین نقطه جوش و انجماد آب را به ۱۸۰ درجه تقسیم‌بندی می‌کند. نقطه انجماد آب برابر با ۳۲ درجه فارنهایت و نقطه جوش آب ۲۱۲ درجه می‌باشد. 

صفر درجه فارنهایت نیز دمای مخلوطی مساوی از آب، یخ و نمک است. دانیل فارنهایت مقیاس خود را بر مبنای درجه بدن انسان شماره‌گذاری کرد. در ابتدا تصور می‌شد، که دمای بدن انسان ۱۰۰ فارنهایت باشد، البته بعدها مشخص شد، که دمای بدن انسان ۹۸/۶ درجه فارنهایت است.

امروزه دماسنج‌ها در انواع مختلف گازی، مقاومت الکتریکی، ترموکوپل، بخار هلیوم، پارامغناطیس و تابش جسم سیاه وجود دارد. از نظر کاربردی نیز، انواع مختلف دماسنج‌های طبی، دیجیتالی، دیواری، نواری و الکلی یا آزمایشگاهی تولید شده‌اند و در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در ادامه، به توضیح درباره انواع دماسنج غذایی و نحوه استفاده از آن‌ها می‌پردازیم.

تاثیر دما بر مواد غذایی چیست؟

تاثیر دما بر مواد غذایی

عوامل متعددی در آلودگی یا فساد مواد غذایی نقش دارند. این عوامل شامل دما یا درجه حرارت، میکروارگانیسم‌ها، آنزیم‌ها، حشرات، جوندگان و پرندگان، نور، هوا و به ویژه اکسیژن، رطوبت، خشکی و زمان هستند. در بعضی مواقع، تداخل همزمان چند عامل، می‌تواند باعث آلودگی یا فساد مواد غذایی شود.

یکی از مهم‌ترین عوامل در بهداشت مواد غذایی، دمای آن‌ها می‌باشد. دما و درجه حرارت، رشد میکروارگانیسم‌ها موثر است و در صورت عدم کنترل، باعث فساد مواد غذایی فاسد می‌شود، به طوری که با افزایش دمای هر ۱۰ درجه سانتی‌گراد، سرعت واکنش‌های شیمیایی در مواد غذایی دو برابر می‌شود. آنزیم‌ها و مواد غیرآنزیمی، ترکیباتی هستند که تحت تاثیر گرما نیز قرار می‌گیرند.

انعقاد پروتئین، تجزیه امولسیون‌ها، تبخیر رطوبت و از بین رفتن آنزیم‌ها از دیگر اثرات گرما در مواد غذایی است و گاهی اوقات به عنوان مضرات هوای گرم در مواد غذایی نیز شناخته می‌شوند.

مواد غذایی ممکن است، به وسیله دمای سرد یا سرما نیز فاسد شوند. یخ زدن میوه‌ها و سبزیجات بر روی درختان، از نمونه‌های فساد مواد غذایی با منهدم شدن سلول‌ها است. در برخی  موارد، سرما باعث شکافته شدن پوست میوه و سبزیجات و در نتیجه ورود آسان میکروارگانیسم‌ها به مواد غذایی می‌شود.

یخ زدن سبب تخریب مایعات نیز می‌شود. اگر بستهٔ شیر یخ بزند، امولسیون آن خراب و چربی آن جدا می‌شود، البته اگر یخ زدن کنترل شود، چنین مشکلاتی به وجود نخواهد آمد. معمولا باکتری‌ها در دمای بین ۵ تا ۶۰ درجه سانتی گراد، به سرعت رشد می‌کنند و در کمتر از ۲۰ دقیقه تعداد آن‌ها دو برابر می‌شود. به همین دلیل، این میزان دما را «دمای خطرناک» می‌نامند.

دمای مواد گوشتی 

بر همین اساس، گوشت مرغ و ماهی را هرگز نباید بیشتر از ۲ ساعت در چنین دمایی نگهداری کرد. به عبارت دیگر، نباید این مواد غذایی را در خارج از دمای یخچال قرار داد. البته چنانچه دمای محیط به بالای ۳۲ درجه سانتی گراد برسد، ماده غذایی نباید بیشتر از یک ساعت در دمای معمولی قرار بگیرد.

گوشت قرمز خام و گوشت ماکیان باید همیشه به گونه‌ای پخته شوند، که دمای درونی آن‌ها بسته به نوع گوشت، به ۷۲ تا ۱۰۵ درجه سانتی گراد برسد. فرآیندهای پختی از جمله کباب کردن، سرخ کردن و آب پز کردن باید به سبکی انجام شوند که میکروب‌های بیماری‌زا و آلوده‌کنندهٔ مواد غذایی از بین بروند.

وقتی گوشت قرمز و یا ماکیان را کباب می کنیم، باید سعی کنیم، که از یک دماسنج با قابلیت نمایش دما تا ۳۲۵ درجه سانتی گراد استفاده کنیم. گوشت چرخ کرده گوساله، گوسفند و گاو را نیز باید به گونه‌ای بپزیم که دمای درونی آن به ۷۲ درجه سانتی گراد برسد. همچنین اگر از گوشت چرخ کرده ماکیان استفاده می‌کنیم، باید آن را تا دمای ۷۴ درجه سانتی‌گراد بپزیم. در صورتی که قصد کباب یا استیک کردن گوشت خام قرمز داریم، باید حداقل دما ۶۳ درجه سانتی‌گراد، متوسط دما ۷۲ درجه سانتی‌گراد و حداکثر دما ۷۷ درجه سانتی‌گراد باشد.

انواع دماسنج غذایی چیست؟

انواع دماسنج مواد غذایی

دماسنج‌های غذایی انواع و کاربردهای مختلفی دارند. البته امروزه با پیشرفت تکنولوژی و توسعه تولید دماسنج‌ها، انواع و دقت دماسنج‌های غذایی بسیار متنوع شده است. در ادامه به سه دسته اصل دماسنج‌های مواد غذایی اشاره می‌کنیم.

دماسنج لیزری

ترمومتر لیزری براساس تشعشعات مادون قرمزِ ساطع شده از اجسام گرم کار می‌کند. هر جسمی که دمای آن بالاتر از صفر مطلق باشد، می‌تواند تشعشعات مادون قرمز از خود ساطع کند. درون ترمومترهای لیزری، لنزهایی به کار رفته است، که تشعشعات را در یک نقطه جمع می‌کند، تا بتواند دما را اندازه گیری کند. 

ترمومترهای تفنگی در صنایع غذایی به دلیل عدم تماس و جلوگیری از نفوذ آلودگی، کاربردهای فراوانی دارد. معمولا برندهای بزرگ تولید دماسنج، این دسته از دماسنج‌های مادون قرمز لیزری را تولید می‌کنند.

دماسنج نفوذی

دماسنج نفوذی در دسته بندی دماسنج‌های تماسی قرار می‌گیرد و در صنایع غذایی، آشپزخانه رستوران و منازل و آزمایشگاه‌ها کاربرد فراوان دارد. از این دسته دماسنج‌ها، بیشتر برای اندازه‌گیری خوراک‌هایی که به صورت مایع هستند، مانند سوپ‌ها و خورش‌ها استفاده می‌کنند. این دماسنج‌ها به ترمومتر جیبی هم معروف هستند. 

این نوع دستگاه‌ها دارای انواع مختلف پراپ هستند که از این میان می‌توان به پراپ‌های سرخود و پراپ‌های جدا اشاره کرد. نوع پراپ این دماسنج‌ها با توجه به نیاز افراد، می‌تواند از جنس استیل، ضد آب، نوک تیز و با طول‌های متفاوت باشد. که تنوع پراپ‌ها در دماسنج‌های نفوذی، در واقع بازه‌های دمایی را برای کاربری‌های مختلف تعریف می‌کند.

دماسنج داخل فر

دماسنج‌های مخصوص استفاده در داخل فر، اغلب از نوع عقربه‌ای یا همان آنالوگ هستند و قابلیت اندازه‌گیری مواد غذایی درون فر را دارا می‌باشند. در واقع می‌توان گفت، که این دسته از ترمومترها نوعی دماسنج نفوذی هستند و به صورت مجزا، به دماسنج آشپزی یا دماسنج فر شناخته شده‌اند.

چگونه از دماسنج غذا استفاده کنیم؟

استفاده از دماسنج غذا

برای سنجش دمای غذا با استفاده از دماسنج‌های غذایی، لازم است که ابتدا منتظر نزدیک شدن به پایان زمان پخت غذا باشیم. اگر زمان مشخصی را برای پخته شدن یک غذا در نظر گرفته‌ایم، باید چند دقیقه پیش از اتمام آن زمان، از دماسنج برای تعیین دمای غذا استفاده کنیم.

در این زمینه دقت کنید، که انتخاب نوع دماسنج متناسب با نوع ماده غذایی مورد نظرمان، بسیار اهمیت دارد. برای اندازه‌گیری دما، دماسنج را در ضخیم‌ترین بخش غذا فرو می‌کنیم. البته باید مراقب باشیم که دماسنج با استخوان، چربی یا غضروف تماس پیدا نکند. پس از اتمام کار نیز، دماسنج را با آب داغ و صابون به طور کامل شست و شو می‌دهیم.

همچنین بخوانید...

01 مهر 1398 مقالات دماسنج مواد غذایی کاربرد دماسنج ها انواع دماسنج

دیدگاه خود را بنویسید

  • {{value}}
این دیدگاه به عنوان پاسخ شما به دیدگاهی دیگر ارسال خواهد شد. برای صرف نظر از ارسال این پاسخ، بر روی گزینه‌ی انصراف کلیک کنید.
دیدگاه خود را بنویسید.
کمی صبر کنید...
شرکت حساس گمانه شهراز به منظور انتقال تکنولوژی و آشنایی هر چه بیشتر مشتریان با اصول عملکرد ، روش های اندازه گیری و استفاده از دستگاهها ، اقدام به انتشار مقالات مرتبط نموده است .
اطلاعات بیش‌تر
عضویت خبرنامه
عضو خبرنامه ماهانه وب‌سایت شوید و تازه‌ترین نوشته‌ها را در پست الکترونیک خود دریافت کنید.
آدرس پست الکترونیک خود را بنویسید.
کمی صبر کنید...